Ga naar
de webshop

betalingsmogelijkheden
Go

De boeken Toptien van verkaaik

Go

Volg ons
op
Facebook

Go

Boeken
in de
media...

Go

Nog geen rimpel in de literaire vijver

In mijn jonge jaren was ik proeflezer voor een uitgever. Dat betekende, dat ik wekelijks een dikke enveloppe thuis kreeg met manuscripten, die ik tegen betaling van vijf gulden per manuscript diende te lezen. Eenmaal gelezen, diende ik middels een leesverslag aan te geven of het manuscript de moeite waard was om in Nederland te worden uitgegeven.

De uitgever kon dan, mede op basis van mijn verslag, besluiten of het de moeite waard was om de rechten tot publicatie te kopen.

Voor iemand die net begonnen was in de boekhandel, met een salaris van 760 gulden per maand, was dit een buitenkansje. Als leesverslaafde hoefde je zelf namelijk geen cent meer uit te geven aan boeken. Je kreeg je literatuur-shots gewoon wekelijks per post toegestuurd. En je kreeg voor al dat lezen nog betaald ook.

Mijn ego groeide buiten proporties, vooral omdat ik vond, dat ik door mijn leesactiviteiten in staat gesteld werd het literaire landschap in Nederland, ook al was het maar een beetje, bij te sturen. Ja, ja, ik was erg jong!........ En kreeg pas veel later door dat mijn meningen nog geen rimpel in de literaire vijver veroorzaakten.

Nadeel van het proeflezer zijn was wel, dat je zelf niet mocht kiezen welke manuscripten je kon lezen. Het waren soms manuscripten van reeds gevestigde buitenlandse auteurs die werden aangeboden door buitenlandse uitgevers. Vaak waren die goed te lezen, en werd de aanbeveling uitsluitend gekleurd door het wel of niet passen in de Hollandse leescultuur (wat dat ook moge zijn). Zo herinner ik mij een schitterende verhalenbundel van V.S. Pritchett, getiteld Blind Love & Other Stories. Het titelverhaal heeft me heel lang bezig gehouden en ik verleende het een dikke voldoende. Mijn verwachtingen waren hoog gespannen. Het boek zou in vertaling vast in korte tijd de boekentop tien binnenstormen........

Het manuscript is echter nooit in het Nederlands verschenen, omdat Nederlanders, volgens de uitgever, niet van korte verhalen houden.

Soms waren het manuscripten van nog niet eerder gepubliceerde Nederlandse auteurs. Het betrof hier vaak mensen die iets traumatisch hadden meegemaakt en dat door middel van schrijven een plaats wilden gegeven. Ze waren dan zo blij met het resultaat, dat zij van mening waren dat het therapeutisch kon werken voor lotgenoten. Ik herinner me een verhaal van een man die jaren in een psychiatrische inrichting had gezeten en in zijn manuscript uitgebreid verslag deed van alle depressies die hem in het gezicht hadden geslagen. Halverwege het lezen moest ik bijna zelf aan de valium en heb ik besloten dat ik het Nederlandse volk dit niet mocht aandoen: Ik gaf het manuscript de term “ onleesbaar” mee. Gelukkig was de uitgever het met mij eens. Het verhaal is nooit gepubliceerd.

Een ander manuscript dat ik onder ogen kreeg was getiteld “Geen Gewoon Indisch Meisje”. Het was geschreven door Marion Bloem, de bloedmooie echtgenote van dr. Ivan Wolffers. Beter bekend als de TV-dokter. Het verhaal was autobiografisch en beschreef de spagaat waarin een in Indië geboren persoon zich bevind, wanneer die gedwongen wordt te verhuizen naar de Westerse (lees Nederlandse) maatschappij. Nu wil het toeval, dat mijn vrouw geboren is in Soerabaja. Dus hebben we samen het verhaal gelezen. Beiden vonden we het ongeschikt voor publicatie. En dat schreven we ook de uitgever. Omdat het hier een bekende persoonlijkheid betrof, had de uitgever, al voordat mijn leesverslag hem bereikte, een bod moeten doen op de rechten. Anders zouden andere uitgevers hem voor zijn. Na het doen van het bod las ook hij het verhaal. Hij kon niet anders dan beamen dat het boek onleesbaar was. Maar ja, hij had het bod al gedaan, het was inmiddels geaccepteerd en dus hij zat er aan vast. Het boek verscheen daarom toch in een oplage van 9000 stuks. Het bleek in twee weken aan een herdruk toe. En er volgden er nog velen.

Ik ben gestopt als proeflezer, want U ziet: ik veroorzaakte nog geen rimpel in de literaire vijver.