Ga naar
de webshop

betalingsmogelijkheden
Go

De boeken Toptien van verkaaik

Go

Volg ons
op
Facebook

Go

Boeken
in de
media...

Go

Op de drempel van een nieuwe tijd

Op verzoek van leerkrachten uit het basisonderwijs sta ik wel eens voor de klas om de leerlingen te vertellen hoe het er in de boekhandel aan toe gaat. In vogelvlucht vertel ik dan over de geschiedenis van de overdracht van kennis en verhalen. 

Ik begin bij de grottekeningen van Lascaux, ga van daar naar de papyrusrollen in Egypte en dan door naar de handgeschreven Getijdenboeken uit de 13e eeuw. Vervolgens vertel ik over de boekdrukkunst van Gutenberg.

In essentie bleven de middelen om boeken te maken vanaf de Middeleeuwen tot vandaag, in handen van een kleine groep uitgevers/drukkers. Om een goede kwaliteit van het product te kunnen garanderen stelden zij redacteuren aan, die een selectie toepasten op het aangeboden werk. Dit moest voldoen aan een aantal criteria om gepubliceerd te kunnen worden. Zo werden taal- en spellingfouten gecorrigeerd, er werd gekeken of het verhaal goed in elkaar stak, of de feiten klopten en er werd gezocht naar een mooie balans tussen vorm en inhoud. Dat alles had een statusverhogende werking voor de auteur en voor het boek.

Nu, ruim 500 jaar na de uitvinding van de boekdrukkunst, komt er beweging in de markt. De uitgevers raken langzaam hun monopolie kwijt. Het begon allemaal met de komst van het internet. Toen dit fenomeen zich had genesteld ontstond de mogelijkheid om verhalen te publiceren via websites als lulu.com, die zich daar presenteren als "uitgever". Zij zorgen ervoor dat mensen zonder redactionele tussenkomst, manuscripten kunnen uploaden. Vervolgens stellen zij deze weer beschikbaar als download, of ze sturen, tegen een vergoeding, een geprinte versie naar je huisadres. Zo'n beetje elke vorm van selectie laat zij daarbij achterwege. En zo kan elke Jan Doedel zijn eigen uitgever van zijn eigen boek worden en daarin zijn eigen mening verkondigen, niet gehinderd door gebrek aan feiten, kennis en /of scholing.

Maar dat is nog niet alles: De sociale media zagen het licht. Websites als Hyves, Facebook en Twitter, bleken te voorzien in een bijna maniakale publicatiedrang bij de internet gebruikers. Zo'n beetje elke scheet wordt tegenwoordig vormgegeven in een Tweet. Elke splintergroepering kan via een weblog zijn gedachtegoed kwijt aan ieder die het maar lezen wil. Vaak ontbreekt de nuance, is het taalgebruik abominabel, wordt roddel en achterklap gepresenteerd als feiten, ontbreekt hoor en wederhoor. Onderbuikgevoelens worden schaamteloos de vrije loop gelaten en ieder die er wat van zegt wordt stijf gescholden. Kijk maar eens op een site als geenStijl.nl . Arnon Grunberg schreef het al eens in een column in de Volkskrant: " In een land waar je alles mag zeggen, hebben woorden geen waarde meer...".

Deze tsunami van publicaties een halt toeroepen, is mijns inziens een onmogelijkheid. De doos van Pandora is geopend en alle plagen die daarin zitten zullen eerst over ons heen moeten komen vooraleer we de mogelijkheid krijgen een en ander aan te pakken. In de bakermat van onze democratie, Griekenland, was het in het openbaar uiten van meningen voorbehouden aan geschoolde redenaars. Ik kan bijna niet wachten tot de storm van inflatoire meningen is gaan liggen en we een soortgelijke regel mogen invoeren.
Weg met Twitter! Weg met Facebook! Weg met alle weblogs! ( behalve die van ons natuurlijk).

Bart Jansen